Systemen

Een systeem is een geheel van onderdelen die zo op elkaar zijn afgestemd dat ze samen iets doen wat geen enkel onderdeel alleen kan. Het heeft een grens, staat in wisselwerking met zijn omgeving, en vertoont gedrag dat niemand los heeft ontworpen — het ontstaat uit de interactie.

Je merkt een systeem meestal pas als het stukgaat. Schoon water, stroom, recht, geld, taal, onderwijs, het internet, je eigen ochtendroutine: bijna alles wat je vrijheid, veiligheid en gemak geeft is een systeem dat mensen onderhouden. Ze werken niet vanzelf en ze blijven niet vanzelf bestaan.

Wie ziet hoe een systeem werkt, ziet ook waar het te beïnvloeden is. Dat geldt net zo hard voor de systemen die je klem zetten als voor de systemen die je dragen.