lange termijn · voor iedereen beter

Goede systemen

Wanneer is een systeem goed?

Als het je helpt doelen te ontdekken, te herzien en te halen — steeds een stukje beter. Daarvoor moet het drie dingen kunnen:

  • ·duidelijke doelen naar boven halen, en ze durven vervangen
  • ·ertussen prioriteren
  • ·belonen wat het doel dichterbij brengt, en niet wat daar alleen op lijkt

Op die laatste sneuvelen de meeste systemen. Ze gaan meten, en wat gemeten wordt, wordt het doel.

Waar die doelen vandaan komen: uit wat mensen belangrijk vinden. Alleen weten mensen dat vaak zelf niet, of het is ingekleurd door hun omgeving. Daarom zijn de waardevolste systemen die welke verder kijken dan de impuls van nu, maar zich wél laten corrigeren door wat er feitelijk ontbreekt — niet door wat het hardst geroepen wordt.

Dat betekent niet dat we het dan eens zijn. Een gedeeld en accuraat beeld van de werkelijkheid lost geen meningsverschil op, maar het haalt wel het grootste deel ervan weg: veel conflict gaat niet over wat we willen, maar over wat we denken dat waar is. Wat overblijft is een echt verschil in waarden — en ook dat wordt hanteerbaar zodra zichtbaar is wat een keuze oplevert, wat hij kost en wie de rekening krijgt.

waar het toe leidt

Netto een rijkere wereld: minder leed, meer plezier, meer zin. Niet omdat alles oplosbaar is, maar omdat vrijwel elk probleem dat je ervaart door een systeem wordt veroorzaakt, in stand gehouden, of had kunnen worden voorkomen.

Waarom dit nu mogelijk is

Dit is eigenlijk een soort ideologie van kloppende realiteitsbeelden. Wanneer een realiteitsbeeld niet klopt, is dat een soort zonde, of wordt het afgestraft. De ideologie is dat kloppende realiteitsbeelden ervoor zorgen dat iemand sneller zijn doelen kan itereren. Ze vormen een soort normen en waarden, waardoor je niet een vaste norm opgooit die toch weer verandert, maar juist een dynamische die mee beweegt.

Dit is nu mogelijk omdat er ontevredenheid is over bestaande systemen: over politiek, over economie, en over maatschappelijke systemen zoals kapitalisme of communisme. Er is een enorm financieel en economisch verschil tussen landen en continenten, en ook binnen landen en continenten.

Deze ontevredenheid is nu dermate aan het oplopen dat er ruimte is voor een nieuw systeem, voor een nieuwe manier van leven. Dit betreft hoe mensen beslissingen maken, hoe systemen van mensen zijn ingericht, en hoe mensen werken.

Die verandering komt nooit van binnen het systeem; hij komt altijd van buiten. Anders is het een hele kleine tweak of verandering, omdat mensen afhankelijk zijn van het systeem. Grote veranderingen komen altijd van iemand die van buiten komt en zegt: “Hé, ik heb een idee.” Dit idee moet zo goed kloppen dat mensen denken: “Ja, hé, dat is het proberen waard,” want misschien is het toch helemaal niet zo slecht.

We zien gewoon de dysfunctionele stukken van systemen — denk aan klimaatverandering bijvoorbeeld, of de ongelijkheid waar ik het net over had. Iemand die van buiten iets doet, daar zijn verschillende voorbeelden van:

  • ·Steve Jobs
  • ·Elon Musk
  • ·Netflix
  • ·Disney
  • ·Airbnb
  • ·Wikipedia
  • ·Spotify
  • ·Satoshi Nakamoto (bitcoin)

Ja, ik ben in principe de persoon die uit een andere wereld komt, die verbindingen en overeenkomsten ziet en zegt: “Hé, hier durf ik wel wat mee.”

Wat er gebouwd moet worden

Concrete dingen die goede systemen dichterbij brengen. Sommige ben ik aan het maken, allemaal kunnen ze hulp gebruiken.